piątek, 17 listopada 2017

GÓRNY ŚLĄSK



Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu górnośląskiego są wszechobecne kopalniane szyby, których jest tu mnóstwo praktycznie w każdym mieście. I choć wiele kopalń zaprzestało  już wydobycia to jednak górnicze zabudowania pozostały. Niektóre z nich zamieniane są na muzea lub wieże widokowe.
Na przestrzeni dziejów tereny te miały różną przynależność państwową, wielokrotnie zmieniane granice sprawiły, że w regionie są pozostałości kulturowe niemieckie, polskie, i czeskie. Ma to  odzwierciedlenie także w bardzo charakterystycznej śląskiej gwarze.
W rozmowach z ludźmi spoza tych terenów czasem słyszy się zdania typu "byłem na Śląsku w Sosnowcu" lub "byłem na Śląsku w Będzinie". Mówiąc coś takiego w towarzystwie rodowitych Ślązaków można narazić się na nieprzyjemności ośmieszenia, bowiem Śląsk kończy się na wschodniej granicy Katowic. Za niewielką rzeką Brynicą w Sosnowcu mamy Zagłębie Dąbrowskie. Historycznie między tymi dwoma regionami przebiegała granica prusko - rosyjska. Zachodnie granice Górnego Śląska nie są ściśle ustalone, bowiem niektórzy włączają także fragmenty Opolszczyzny. Administracyjnie obecnie granica województwa Śląskiego przebiega między Gliwicami, a Kędzierzynem - Koźlem.
Z historycznych fatów regionu warto podkreślić opór Ślązaków przed germanizacją, która miała miejsce jeszcze przed rozbiorami Polski, a nasiliła się bardzo w czasie dziewiętnastego wieku, kiedy prześladowano polskie zwyczaje, tradycje, a nawet polskie nabożeństwa w kościołach. 
Najbardziej chęć przynależności do państwa polskiego Ślązacy udowodnili podczas trzech powstań śląskich w latach 1919, 1929 i 1921.
Górny Śląsk jest najbardziej uprzemysłowionym regionem Polski, jest tu też największe zagęszczenie dużych miast i największe zagęszczenie ludności. Przyjezdni z innych części naszego kraju dziwią się, że czasem nie można zauważyć, kiedy przejeżdża się granice między miastami, bo oddziela je tylko znak drogowy. 

Wbrew pozorom jest to region ciekawy turystycznie. Na pierwszym miejscu warto zaznaczyć bardzo charakterystyczny dla regionu Szlak Zabytków Techniki łączący już nieczynne zakłady przemysłowe i poświęcone im muzea. Obok kopalń często zobaczyć można dawne wielorodzinne domy robotnicze zwane familokami. 
Są nowoczesne, tętniące kulturą i nauką Katowice. We wszystkich prawie miastach znajdują sie różne muzea, zabytki, piękne kościoły. Nieprawdą jest też, że region ten jest tylko szaro - burą betonową pustynią. Są piękne parki na czele z największym w Polsce Parkiem Śląskim, a także liczne tereny leśne.

foto: własne



czwartek, 16 listopada 2017

NA WIEŻYCY 328 m.n.p.m.

Wieżyca jest najwyższym wzniesieniem polskich pojezierzy, jednym z morenowych Wzgórz Szymbarskich na Kaszubach w województwie pomorskim. Niedaleko stąd do miejscowości Szymbark, Rybaki i Stężyca. Górę porasta las bukowy,  a na jej szczycie stoi trzydziestometrowa Kaszubska Wieża Widokowa im. św Jana Pawła II, dzięki której można podziwiać piękne krajobrazy okolicy. W zimie miejsce to przyciąga narciarzy zarówno biegowych, jak też tych, którzy wolą zjeżdżać ze stoku. 
Wokół na powierzchni ponad 30 hektarów rozciąga się rezerwat przyrody, a do gatunków szczególnie w tym miejscu chronionych należy buczyna kwaśna. 
Wieżyca stoi na trasie turystycznego Szlaku Wzgórz Szymbarskich, prowadzi tu także samochodowa trasa turystyczna - tak zwana "Droga Kaszubska". 
Foto: własne






środa, 15 listopada 2017

MEWA

Mewy to bardzo często spotykane nad morzem ptaki. Podrodzina ta obejmuje wiele gatunków, między innymi mewa srebrzysta, mewa białogłowa, mewa mała. Największa to mewa siodłata o rozpiętości skrzydeł około 170 cm. Spotykane są na wszystkich kontynentach, z czego 8 gatunków (niektóre źródła podają 9) występuje w Polsce.
Samica i samiec tego ptaka są do siebie podobne. Ich ubarwienie jest jasne, prawie białe z domieszką koloru szarego lub czarnego. Ważą do 3 kilogramów. Charakterystyczną cechą budowy ciała mewy jest mocny dziób i nogi mające po 3 palce połączone błoną pławną. Dobrze pływają, ale nie nurkują. Gnieżdżą się w dużych koloniach. Mewa często bywa mylona z rybitwą, chociaż są to ptaki zupełnie odmienne.
W Polsce wszystkie gatunki mewy są pod ochroną. 
Foto: własne

wtorek, 14 listopada 2017

DWÓR W BĘDOMINIE - MUZEUM HYMNU NARODOWEGO


W Będominie na Kaszubach urodził się Józef Wybicki, autor tekstu polskiego hymnu narodowego. Nic więc dziwnego, że właśnie tu utworzone zostało muzeum tej najważniejszej pieśni patriotycznej naszego narodu.
Tutejszy dwór szlachecki wybudowany został na początku XVIII wieku przez rodzinę Gleissen - Doręgowskich. Kiedy zamieszkali tu Wybiccy nastąpiła przebudowa. Następne przeróbki konieczne były jeszcze w pierwszej połowie dwudziestego stulecia, gdyż budynek uległ częściowemu zniszczeniu na skutek pożaru. 
Kolejna renowacja w latach 70 - tych ubiegłego wieku była już konieczna, by przystosować zabytek na cele muzealne, przywrócono mu wtedy też osiemnastowieczny wygląd. 
Oprócz eksponatów bezpośrednio związanych z polskim hymnem narodowym możemy zobaczyć też różne pamiątki z epoki - czasów powstania polskiego hymnu: dawne meble, dywany, obrazy, broń, także patriotyczne śpiewniki, płyty i sporo innych ciekawostek.
Foto" własne

poniedziałek, 13 listopada 2017

ZAMEK KISZEWSKI - RUINY


Zamek Kiszewski to nie tylko pozostałości po dawnej gotyckiej budowli, ale też nazwa całej wsi, gdzie ruiny te się znajdują. Obecnie tę wieś leżącą w gminie Stara Kiszewa zamieszkuje na stałe około 200 osób. 
Podobno początki tutejszego zamku i dworu sięgają nawet IX lub X wieku, choć pierwsze zapisy historyczne pojawiają się pod koniec wieku trzynastego. Wówczas to książę pomorski Mściwój II darował całą tutejsza okolicę wojewodzie kaliskiemu Mikołajowi Przedpełkowicowi nazywanemu też Mikołajem Jankowicem. Na początku wieku XIV majątek został przekazany we władanie zakonowi krzyżackiemu. Wtedy też bracia zakonni zaczęli wznosić tu zamek obronny (chroniący przed atakami ze strony polskiej). Budowla otoczona była grubym murem, posiadała basztę i bramę wjazdową. W późniejszych dziesięcioleciach jeszcze bardziej zamek rozbudowywano według najlepszych (na ówczesne czasy)  rozwiązań technicznych, a dopilnować tego mieli ci sami budowniczowie, którzy wznosili Malbork. Budowla pełniła różne funkcje - obronną, administracyjną i gospodarczą. 
W wyniku kilku kolejnych wojen zamek przechodził na własność na przemian wojsk miasta Gdańska, krzyżaków, a po podpisaniu pokoju toruńskiego w 1466 roku został przejęty przez Polaków. Burzliwe dzieje, wojny (między innymi potop szwedzki) sprawiły, że ulegał na przemian zburzeniu i odbudowywaniu. Niestety do naszych czasów niewiele z tego zostało.
 

Obecnie pozostałości gotyckiego krzyżackiego zamku należą do prywatnego właściciela. 
Foto: własne


piątek, 10 listopada 2017

CHEŁBIA ZWANA MEDUZĄ

Chełbia modra (Aurelia aurita) bywa spotykana w Bałtyku. Jej galaretowate przezroczyste ciało składa się w 98 procentach z wody. Jest krążkopławem z typu parzydełkowców. Znajdujący się pod spodem otwór gębowy służy zarówno do pobierania jak i wydalania pokarmu. Substancja parząca w komórkach parzydełkowych służy ochronie zwierzęcia i zdobywaniu pożywienia. Jest niegroźna dla człowieka. 
Ciekawostką u chełbi jest tak zwana przemiana pokoleń. Jedno pokolenie rozmnaża się płciowo, gdyż osobno żyją osobniki męskie i żeńskie. Z połączenia  komórek męskich i żeńskich powstaje bezpłciowa planula (polip) składająca się z krążków, które poprzez odrywanie się (stroblizację) dają początek pokoleniu płciowemu. Polipy mogą też rozmnażać się przez pączkowanie. 
foto:własne

czwartek, 9 listopada 2017

STEGNA


Niektórzy mówią i piszą Stegna Gdańska, ale naprawdę na mapach i w encyklopediach figuruje po prostu pod nazwą Stegna. To duża wieś gminna w województwie pomorskim. Sama w sobie mało ciekawa - typowe nadmorskie wczasowisko z jedną główną ulicą, wśród której gęsto ustawione są sklepy i kramy z rybami, lodami, goframi, pamiątkami i tym wszystkim co z takim miejscem się kojarzy.
Największym jednak atutem Stegny jest jej położenie. Nie tylko to, że nad morzem,  ale także blisko stąd do innych bardzo interesujących miejsc - do Malborka, Trójmiasta, Krynicy Morskiej, a przez Zalew Wiślany (statkiem) także do Fromborka i Elbląga. 
Dużą zaletą miejscowości takich jak ta są też relatywnie dużo niższe ceny w porównaniu do innych, bardziej znanych kurortów. W kwaterach prywatnych można znaleźć coś praktycznie na każdą kieszeń. 
Stałych mieszańców Stegny jest około 2 000, w miesiącach letnich liczba ta dzięki przyjezdnym wczasowiczom wielokrotnie wzrasta. Nazwa miejscowości znana jest od czasów średniowiecznych przebiegał tędy szlak handlowy do Królewca. Po I rozbiorze w 1772 roku tutejsze tereny zostały wchłonięte przez Prusy, w latach 1919 - 1939 należały do Wolnego Miasta Gdańska, a wróciły do Polski w roku 1945. 
Najcenniejszym zabytkiem jest tu siedemnastowieczny kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa z wyraźnie widoczną konstrukcją szachulcową, bardzo popularną w okolicy. Znajdują się tu piękne organy.
foto: własne